Wat is uw rol binnen SAM vzw? En wat doet SAM precies?
SAM is een steunpunt voor sociale professionals. We werken rond zeer diverse thema’s, met als centrale missie: het versterken van het welzijn en het welbevinden van mensen in een kwetsbare positie. Dat doen we vooral door sociale professionals te ondersteunen via kennisdeling, opleidingen en beleidswerk.
Binnen SAM maak ik deel uit van het team Budget en Schulden. Onze kernopdracht is het ondersteunen van OCMW’s en CAW’s die erkend zijn voor schuldbemiddeling.
We doen dat op verschillende manieren. Zo hebben we een helpdesk waar schuldbemiddelaars terechtkunnen met concrete juridische vragen in dossiers. Denk bijvoorbeeld aan discussies met schuldeisers over verjaring, foutief berekende bedragen of onterechte invorderingen. Daarnaast organiseren we een uitgebreid leeraanbod, waaronder een tiendaagse basisopleiding schuldbemiddeling. Die opleiding is verplicht voor wie schuldbemiddeling wil opnemen.
Verder volgen we de actualiteit op en delen we wijzigingen in wetgeving en rechtspraak via nieuwsbrieven en onze website. Tot slot doen we ook beleidswerk: op basis van signalen uit het veld formuleren we voorstellen aan bevoegde ministers om structurele problemen of wantoestanden aan te pakken.
Wat spreekt u zo aan in schuldbemiddeling?
Wat mij sterk aanspreekt, zijn de juridische aspecten die een heel concrete impact hebben op mensen. Soms gaat het over aanzienlijke bedragen die onterecht worden ingevorderd. Wanneer je dan kan aantonen dat bijvoorbeeld een schuld verjaard is of juridisch niet correct werd opgelegd, kan dat voor iemand een wereld van verschil maken.
Recent ging het bijvoorbeeld over een bedrag van 8.500 euro. Na juridisch advies werd de schuld uiteindelijk geschrapt. Daardoor verdween het volledige schuldenprobleem. Het is heel mooi om te zien dat je zo’n directe impact kan hebben.
Daarnaast is er het beleidsmatige luik. We zien soms dat bepaalde problemen systematisch terugkeren. Door die signalen te bundelen en structurele oplossingen voor te stellen, kan je niet alleen individuen helpen, maar ook het systeem verbeteren. Schuldbemiddeling raakt sterk aan rechtvaardigheid: het gaat erom machtsonevenwichten te corrigeren en ervoor te zorgen dat cliënten en hulpverleners sterker staan tegenover grote schuldeisers of overheden.
U bent coördinator van het Handboek Schuldbemiddeling. Welke boekdelen zijn reeds verschenen?
De handboekenreeks bestaat al meer dan twintig jaar en is uitgegroeid tot een vaste waarde binnen de sector. Er is een algemeen deel rond de juridische grondregels. Daarin komen basisbegrippen aan bod zoals het ontstaan van contracten, verjaring, betalingsverplichtingen, invordering (minnelijk en gerechtelijk) en de rol van incassokantoren en gerechtsdeurwaarders.
Daarnaast zijn er verschillende gespecialiseerde delen, telkens met een sterke juridische insteek:
- Kredieten, verzekeringen en consumentenbescherming
- Gezondheidszorgschulden
- Nutvoorzieningen (schulden bij energie, water en telecom)
- Huurschulden (private en sociale huur)
- Schulden ten aanzien van de overheid (belastingen, sociale zekerheid, lokale besturen)
- Insolventieprocedures, waaronder faillissementsrecht en collectieve schuldenregeling
Welke updates en nieuwe uitgaven mogen we binnenkort verwachten?
Er verschijnt binnenkort een geactualiseerde editie van het boek rond juridische grondregels. Daarnaast is het boekdeel rond nutvoorzieningen in voorbereiding. Dat behandelt onder meer energie-, water- en telecomschulden. Dat zijn bijzonder relevante thema’s want deze schulden komen vaak voor in de praktijk.
Waarin ligt volgens u de sterkte van deze handboekenreeks? Waarom is ze noodzakelijk?
Schuldbemiddeling is een zeer specifieke vorm van hulpverlening. Het combineert sociaal werk met juridische expertise. In één dossier kunnen verschillende soorten schulden samenkomen: huur, kredieten, energie, belastingen, medische kosten… Elk van die domeinen heeft eigen regelgeving.
Het is onmogelijk voor één hulpverlener om al die complexe materie voortdurend zelf bij te houden. De handboeken bieden daarom een gestructureerd, juridisch onderbouwd en actueel referentiekader.
We werken samen met specialisten, academici en praktijkexperten die de ontwikkelingen op hun terrein opvolgen. Daardoor kan de sector rekenen op betrouwbare, begrijpbare en actuele informatie. Dat is cruciaal, zeker omdat ook maatschappelijk werkers, niet enkel juristen, ermee aan de slag moeten kunnen.
Hoe bekijken jullie de samenwerking met Politeia?
De samenwerking met Politeia verloopt zeer goed en is duidelijk complementair. Vanuit SAM bewaken wij vooral de inhoud: we zorgen ervoor dat de boeken aansluiten bij de praktijk en inspelen op actuele noden. We signaleren nieuwe fenomenen en doen voorstellen om thema’s aan te vullen of te actualiseren.
Politeia neemt dan weer het praktische luik op zich: de coördinatie met auteurs, het redactionele proces, de opvolging van deadlines en de publicatie zelf.
Die taakverdeling werkt efficiënt en versterkend. Zo krijgt de sector kwaliteitsvolle, bruikbare publicaties.